Mezoameryka: Różnice pomiędzy wersjami

Z Piękno Polskiej Przyrody
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{| class="wikitable" style="width: 25%; float:right; margin-left: 10px;" | colspan="3" style="background-color:#9966ff;" | <center>'''Karaiby'''</center> |- | colspan="2...")
 
Linia 1: Linia 1:
 
{| class="wikitable" style="width: 25%; float:right; margin-left: 10px;"
 
{| class="wikitable" style="width: 25%; float:right; margin-left: 10px;"
 
| colspan="3" style="background-color:#9966ff;" |
 
| colspan="3" style="background-color:#9966ff;" |
<center>'''Karaiby'''</center>
+
<center>'''Mezoameryka'''</center>
 
|-
 
|-
 
| colspan="2" | [[Plik:Mapa-karaiby.png|center|250px]]
 
| colspan="2" | [[Plik:Mapa-karaiby.png|center|250px]]
Linia 7: Linia 7:
 
| colspan="3" style="background-color:#9966ff;" |  
 
| colspan="3" style="background-color:#9966ff;" |  
 
|}
 
|}
'''Mezoameryka''' – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturowego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego [[Meksyk]]u po [[Przesmyk Panamski]].
+
'''Mezoameryka''' – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturowego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.
  
 
Do kultur mezoamerykańskich zalicza się:
 
Do kultur mezoamerykańskich zalicza się:
* [[Olmekowie|Olmeków]]
+
* Olmekowie
* [[Toltekowie|Tolteków]]
+
* Toltekowie
* [[Cywilizacja Majów|Majów]]
+
* Cywilizacja Majów
* [[Zapotekowie|Zapoteków]]
+
* Zapotekowie
* [[Mistekowie|Misteków]]
+
* Mistekowie
* [[Huastekowie|Huasteków]]
+
* Huastekowie
* [[Totonakowie|Totonaków]]
+
* Totonakowie
* [[Purepecha|Tarasków]]
+
* Purepecha
* [[Pipilowie|Pipilów]]
+
* Pipilowie
* [[Aztekowie|Azteków]] i inne ludy [[Nahua]] (m.in. [[Tepanekowie|Tepaneków]], Acolhua, Tlahuica, Tlaxcalan)
+
* Aztekowie
  
Termin „Mezoameryka” został użyty po raz pierwszy przez amerykanistę [[Paul Kirchhoff|Paula Kirchhoffa]]. Jego zdaniem obszar ten obejmował terytorium, którego granica południowa ciągnęła się mniej więcej od ujścia rzeki [[Motagua]] do [[Ocean Atlantycki|Atlantyku]], poprzez jezioro [[Nikaragua (jezioro)|Nikaragua]] aż do [[Nicoya (zatoka)|zatoki Nicoya]] na [[Ocean Spokojny|Pacyfiku]], a północna – sięgała rzeki [[Pánuco|Panuco]] wpadającej do Atlantyku i rzeki [[Sinaloa]] wpadającej do Pacyfiku. Brak kontaktu z innymi cywilizacjami sprawił, że Mezoameryka jest obszarem bardzo jednolitym pod względem kulturowym, pomimo różnic etnicznych i językowych.
+
Termin „Mezoameryka” został użyty po raz pierwszy przez amerykanistę Paula Kirchhoffa. Jego zdaniem obszar ten obejmował terytorium, którego granica południowa ciągnęła się mniej więcej od ujścia rzeki Motagua do [[Ocean Atlantycki|Atlantyku]], poprzez jezioro Nikaragua aż do zatoki Nicoya na Ocean Spokojny, a północna – sięgała rzeki Panuco wpadającej do Atlantyku i rzeki Sinaloa wpadającej do Pacyfiku.<br>
 
+
Brak kontaktu z innymi cywilizacjami sprawił, że Mezoameryka jest obszarem bardzo jednolitym pod względem kulturowym, pomimo różnic etnicznych i językowych.
Według Kirchhoffa Mezoamerykę wyróżniały następujące elementy kulturowe:
+
<br>
* uprawa trzech podstawowych roślin pokarmowych: kukurydzy, fasoli i odmian dyniowatych;
 
* stosowanie nawozów;
 
* różne rodzaje nawadniania;
 
* konstruowanie pływających ogrodów (''[[chinampa]]s'') na jeziorach,
 
* podobne narzędzie do uprawy ziemi – kij z rozszerzonym łopatkowato dolnym końcem, zwany ''coa'';
 
* uprawa bawełny, drzewa kakaowego i agawy ''maguey'' (z włókien sporządzano grubsze tkaniny i papier, a z soku napój oszałamiający);
 
* piramidy o konstrukcji schodkowej;
 
* domy z podziemnymi piecami, łaźniami parowymi (''temazcal'') oraz stiukowymi posadzkami i kamienne drogi;
 
* pismo hieroglificzne i obrazkowe książki – kodeksy, składane parawanikowo;
 
* podział roku słonecznego na 18 miesięcy po 20 dni, z 5 dniami dodatkowymi (365 dni);
 
* rok obrzędowy liczący 260 dni, podzielony na 20 okresów, z których każdy składał się z 13 dni oznaczonych odrębnymi znakami;
 
* składanie ofiar z ludzi poprzez ścięcie lub wyrywanie im serca na kamieniu ofiarnym;
 
* obrzędowa gra w piłkę i boiska do gry w pelotę;
 
* pewne formy samoofiary, jak przekłuwanie języka, uszu i nóg;
 
* wiara w życie po śmierci i trudną drogę zmarłego w zaświaty;
 
* rytualne stosowanie papieru i kauczuku.
 
Niektóre z tych elementów występowały również w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej.
 

Wersja z 20:31, 7 sie 2022

Mezoameryka
Mapa-karaiby.png

Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturowego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.

Do kultur mezoamerykańskich zalicza się:

  • Olmekowie
  • Toltekowie
  • Cywilizacja Majów
  • Zapotekowie
  • Mistekowie
  • Huastekowie
  • Totonakowie
  • Purepecha
  • Pipilowie
  • Aztekowie

Termin „Mezoameryka” został użyty po raz pierwszy przez amerykanistę Paula Kirchhoffa. Jego zdaniem obszar ten obejmował terytorium, którego granica południowa ciągnęła się mniej więcej od ujścia rzeki Motagua do Atlantyku, poprzez jezioro Nikaragua aż do zatoki Nicoya na Ocean Spokojny, a północna – sięgała rzeki Panuco wpadającej do Atlantyku i rzeki Sinaloa wpadającej do Pacyfiku.
Brak kontaktu z innymi cywilizacjami sprawił, że Mezoameryka jest obszarem bardzo jednolitym pod względem kulturowym, pomimo różnic etnicznych i językowych.